Służby szkolą się z interwencji wobec osób w spektrum autyzmu

Nietypowa reakcja na polecenia, brak kontaktu wzrokowego czy silne emocje nie zawsze oznaczają brak współpracy. W Jeleniej Górze policjanci, strażacy, ratownicy i strażnicy uczyli się rozpoznawać zachowania osób w spektrum autyzmu oraz prowadzić interwencje bez niepotrzebnej eskalacji.

Szkolenie odbyło się 18 sierpnia 2026 roku w sali konferencyjnej Komendy Miejskiej Policji w Jeleniej Górze. Wzięli w nim udział przedstawiciele służb, którzy na co dzień podejmują interwencje i działania ratownicze.

W zajęciach uczestniczyli między innymi policjanci pionu prewencji i ruchu drogowego, strażacy, ratownicy medyczni, ratownicy GOPR, strażnicy miejscy oraz strażnicy Karkonoskiego Parku Narodowego. Obecny był również pełnomocnik Komendanta Wojewódzkiego Policji we Wrocławiu do spraw Ochrony Praw Człowieka.

Zajęcia poprowadzili Zuzanna Kozyra, dyrektor Szkoły Podstawowej w Janowicach Wielkich, oraz Jacek Hamowski, wicedyrektor i nauczyciel Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w Jeleniej Górze. Prowadzący przedstawili uczestnikom specyfikę funkcjonowania osób w spektrum autyzmu oraz sposoby reagowania w sytuacjach, które mogą być trudne do właściwej interpretacji.

Brak kontaktu wzrokowego, nietypowa reakcja na polecenia, trudności w komunikowaniu się, wycofanie albo nadwrażliwość na dźwięki nie muszą oznaczać lekceważenia funkcjonariusza. Takie zachowania mogą wynikać ze stresu, lęku lub przeciążenia nadmiarem bodźców.

Podczas szkolenia służby zwracały uwagę na znaczenie spokoju, cierpliwości i prostych komunikatów. Prowadzący wskazywali także na potrzebę ograniczania zbędnych bodźców, unikania podnoszenia głosu oraz pozostawienia osobie odpowiedniej przestrzeni.

Znaczenie ma również czas. Osoba objęta interwencją może potrzebować dodatkowych chwil na zrozumienie polecenia i podjęcie reakcji. Dostosowanie sposobu komunikacji nie oznacza rezygnacji z realizacji ustawowych zadań. Ma natomiast pomóc w przeprowadzeniu interwencji w sposób skuteczny, bezpieczny i respektujący godność człowieka.

Policjant często nie zna wcześniej sytuacji zdrowotnej ani sposobu funkcjonowania osoby, z którą podejmuje kontakt. Wiedza zdobyta podczas szkolenia może jednak ułatwić rozpoznanie sygnałów wskazujących, że nietypowe zachowanie ma inne podłoże niż brak podporządkowania.

Szkolenie zorganizowało Międzynarodowe Stowarzyszenie Policji - IPA Region Jelenia Góra. Organizator pozyskał na ten cel środki z budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego.

Wspólne zajęcia miały znaczenie także dlatego, że w jednej interwencji mogą spotkać się przedstawiciele kilku formacji. Policja, Państwowa Straż Pożarna, ratownicy medyczni, strażnicy miejscy i strażnicy Karkonoskiego Parku Narodowego muszą w takich sytuacjach działać w sposób zrozumiały i możliwie spójny.

Największe zagrożenie podczas interwencji może wynikać nie z zachowania osoby, ale z jego błędnej interpretacji. Dlatego szkolenia tego rodzaju są potrzebne - pozwalają ograniczyć ryzyko eskalacji emocji i zwiększają bezpieczeństwo zarówno osoby wymagającej pomocy, jak i funkcjonariuszy. Właściwa reakcja nie zawsze oznacza natychmiastowe użycie siły. Czasem oznacza spokojny komunikat, ograniczenie bodźców i cierpliwe oczekiwanie na odpowiedź.

na podstawie: KMP w Jeleniej Górze.