Skarga do Komisji Europejskiej po katastrofie ekologicznej na Bobrze

Poseł do Parlamentu Europejskiego Anna Zalewska złożyła 9 września 2026 r. skargę do Komisji Europejskiej w sprawie katastrofy ekologicznej na rzece Bóbr. Dokument dotyczy remontu zapory zbiornika Pilchowickiego, zanieczyszczenia wody oraz możliwych zaniedbań polskich instytucji. Wśród wskazanych skutków są masowe śnięcia ryb i zagrożenie dla obszarów Natura 2000.

Skażenie po remoncie zapory

Według treści skargi do katastrofy w znacznych rozmiarach miało dojść na przełomie czerwca i lipca 2026 roku, podczas prac prowadzonych przez Tauron Ekoenergia sp. z o.o. przy zaporze zbiornika Pilchowickiego na Bobrze. Uwalnianie wody w czasie fal upałów miało doprowadzić do gwałtownego spadku poziomu tlenu. Opróżnianie zbiornika uwolniło natomiast osady denne, w tym substancje toksyczne i metale ciężkie.

Z dokumentu wynika, że zanieczyszczenie objęło rzekę oraz wody gruntowe. Autorzy skargi wskazują na możliwe zagrożenie dla zdrowia mieszkańców, rolnictwa, rekreacji i turystyki.

Według Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska we Wrocławiu poziom toksycznej zawiesiny przekroczył normy o ponad 12 500 procent. Do utylizacji przekazano 23,47 tony śniętych ryb, a uratowano 2,2 tony.

Raport pokontrolny Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska miał wskazać także na zniszczenie wielu gatunków chronionych. Katastrofa wydarzyła się w bezpośrednim sąsiedztwie obszaru Natura 2000 „Ostoja nad Bobrem”.

Komisja ma zbadać decyzje i procedury

Skarga obejmuje możliwe naruszenia kilku unijnych dyrektyw. W przypadku dyrektywy wodnej 2000/60/WE chodzi o obowiązek zapobiegania pogorszeniu stanu wód oraz ich ochronę i przywracanie do dobrego stanu.

W odniesieniu do dyrektywy siedliskowej 92/43/EWG wskazano na konieczność sprawdzenia, czy prawidłowo oceniono wpływ inwestycji na obszar „Dolina Bobru”. Wątpliwości dotyczą między innymi tego, czy przeprowadzono właściwy screening oraz czy wykorzystane badanie namułów, pochodzące sprzed 16 lat, było aktualne.

Skarga odwołuje się również do dyrektywy ptasiej 2009/147/WE. Komisja miałaby zbadać wpływ prac i zanieczyszczenia na siedliska ptaków w Obszarze Siedliskowym Ostoja nad Bobrem oraz w Obszarze Ptasiej Ochrony Natura 2000 „Sudety Wałbrzysko–Kamiennogórskie”.

Kolejny wątek dotyczy dyrektywy EIA 2011/92/UE, zmienionej dyrektywą 2014/52/UE. Wątpliwości obejmują decyzję Burmistrza Wlenia o braku konieczności sporządzenia raportu środowiskowego. Do wyjaśnienia pozostaje, czy uwzględniono bliskość obszarów chronionych, bioróżnorodność rzeki, zdrowie ludzi oraz ryzyko awarii i katastrofy, zgodnie z art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1–2 oraz art. 4 ust. 2–3 tej dyrektywy.

Dokument powołuje się także na dyrektywę 2004/35/WE dotyczącą odpowiedzialności za środowisko, wdrażaną w Polsce przez ustawę z 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom środowisku. Na podstawie art. 9 ust. 1 tej ustawy Komisja ma sprawdzić, czy po powstaniu szkody podmiot odpowiedzialny i właściwe organy podjęły niezwłoczne oraz wystarczające działania ograniczające jej skutki i służące naprawie środowiska.

Wątpliwości wokół pozwolenia wodnoprawnego

Osobny punkt skargi dotyczy pozwolenia wodnoprawnego wydanego 19 listopada 2021 roku przez RZGW we Wrocławiu dla Tauron Ekoenergia, znak WR.RUZ.4210.262m.2020.KTB. Zgodnie z dokumentem, na podstawie art. 414 ust. 1 pkt 3 Prawa wodnego pozwolenie wygasa, jeśli wykonywania urządzenia wodnego nie rozpoczęto w ciągu trzech lat.

Wody Polskie miały poinformować 28 marca 2025 r., że pozwolenie wygasło 12 grudnia 2024 r. Dlatego w skardze postawiono pytanie, czy remont prowadzono na podstawie ważnego dokumentu oraz czy decyzja Wojewody Dolnośląskiego z 20 marca 2025 r., znak IF AB.7840.5.15.2023.EL, w sprawie pozwolenia na budowę została wydana z uwzględnieniem tej sytuacji.

Krajowe postępowania już trwają

Prokuratura Rejonowa w Lwówku Śląskim prowadzi śledztwo dotyczące zanieczyszczenia środowiska w znacznych rozmiarach, na podstawie art. 182 Kodeksu karnego. Wody Polskie potwierdziły wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego. Wojewoda Dolnośląski wydał 20 marca 2025 r. decyzję dotyczącą pozwolenia na budowę. Burmistrz Wlenia wydał rozstrzygnięcie o braku konieczności sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko. WIOŚ we Wrocławiu prowadził kontrole i publikował informacje dotyczące zanieczyszczenia Bobru.

Sygnały o zagrożeniach były wcześniej zgłaszane przez organizacje ekologiczne oraz przedstawicieli Polskiego Związku Wędkarskiego.

W skardze Anna Zalewska zwróciła się do Komisji Europejskiej o zbadanie zgodności działań i zaniechań polskich władz z: art. 4 ust. 1 lit. a dyrektywy 2000/60/WE, dotyczącym zapobiegania pogorszeniu stanu wód; art. 6 ust. 3 dyrektywy 92/43/EWG, dotyczącym ochrony obszarów Natura 2000; art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1–2 oraz art. 4 ust. 2–3 dyrektywy 2011/92/UE, dotyczących oceny oddziaływania przedsięwzięć na środowisko; oraz przepisami dyrektywy 2004/35/WE dotyczącymi zapobiegania i naprawy szkód w środowisku. Komisja ma również ocenić, czy organy państwa polskiego podjęły wystarczające działania w celu zapobieżenia dalszemu pogorszeniu stanu wód Bobru, ograniczenia skutków szkody środowiskowej oraz zapewnienia pełnego zastosowania wymogów prawa UE w procedurach administracyjnych poprzedzających realizację inwestycji.

na podstawie: europarl.europa.eu.