Jak nauka dała zbrodni alibi. Książnica Karkonoska poleca „Obłęd w Breslau”

W Książnicy Karkonoskiej wkrótce będzie można wypożyczyć reportaż o tym, jak teoria „ulepszania” społeczeństwa przerodziła się w narzędzie prześladowań i masowej zbrodni. „Obłęd w Breslau” Tomasza Bonka prowadzi przez historię, w której za ideologicznym szaleństwem stanęli także naukowcy, lekarze i urzędnicy.

• „Obłęd w Breslau” pokazuje, jak rodzi się zgoda na okrucieństwo
• Od urzędowych wyliczeń do zbrodni na masową skalę
• Powojenny Wrocław odsłania, jak długo trwał cień eugeniki

„Obłęd w Breslau” pokazuje, jak rodzi się zgoda na okrucieństwo

Eugenika nie zaczynała się od przemocy, lecz od pozornie racjonalnych wyliczeń. Porównywano koszty utrzymania osób chorych z wydatkami na rodziny, a propagandowe hasła trafiały do szkół, kin, radia i na ulice. W czasie kryzysu gospodarczego takie argumenty łatwo zyskiwały posłuch.

Książka pokazuje, jak idee selekcji i „czystości rasy” zamieniały ludzi w pozycje w rachunku państwa. Ustawy ograniczały możliwość zakładania rodzin i zawierania małżeństw, a kolejnym etapem stała się eliminacja osób uznanych za społecznie niepotrzebne. Na Dolnym Śląsku wożono je autobusami pełniącymi funkcję komór gazowych; rodziny otrzymywały informacje o przyczynach śmierci. Przeciw eutanazji wystąpił Kościół katolicki. 📚

Najświeższe wiadomości z Jeleniej Góry czekają na stronie głównej jeleniagoraonline.pl, a koncerty, spotkania i imprezy na najbliższe dni – w kalendarzu wydarzeń.

Od urzędowych wyliczeń do zbrodni na masową skalę

Reportaż przypomina, że metody rozwijane w ramach nazistowskiego programu rasowego wykorzystano później w obozach zagłady. Opowiada również o konkretnych ofiarach i o sile propagandy, która potrafiła nadać zbrodni pozory legalności oraz naukowego uzasadnienia.

Jednym z bohaterów książki jest antropolog Egon von Eickstedt, wychowanek Felixa von Luschana. Ten ostatni uważał, że czysta rasa nie istnieje. Eickstedt przemierzał Azję, badał i fotografował jej mieszkańców, a później poparł faszystowski program masowych zbrodni i okaleczania. Jego biografia stawia trudne pytanie o to, jak ludzie nauki włączali się w system przemocy.

Powojenny Wrocław odsłania, jak długo trwał cień eugeniki

Wątek nie kończy się wraz z wojną. 29 grudnia 1945 roku kierownictwo zakładu antropologii na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym Uniwersytetu Wrocławskiego objął Karol Stojanowski, przedwojenny zwolennik eugeniki, wielbiciel „geniuszu politycznego” Hitlera i zagorzały antysemita. Ten epizod pokazuje, że rozliczenie z ideologią nie nastąpiło automatycznie wraz z końcem nazistowskiego reżimu.

„Obłęd w Breslau” Tomasza Bonka to opowieść o nauce, która zamiast chronić człowieka, pomogła odebrać mu podmiotowość i prawo głosu. Książka wkrótce będzie dostępna dla czytelników Książnicy Karkonoskiej. 🕯️

na podstawie: Biblioteka Jelenia Góra.